12. Cūḷaviyūhasuttaniddeso

Atha cūḷaviyūhasuttaniddesaṃ vakkhati –

113.

Sakaṃsakaṃ diṭṭhiparibbasānā, viggayha nānā kusalā vadanti;

Yo evaṃ jānāti[evaṃ pajānāti (sī.)]sa vedi dhammaṃ, idaṃ paṭikkosamakevalī so.

Sakaṃsakaṃ diṭṭhiparibbasānāti. Santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā; te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṃ aññataraññataraṃ diṭṭhigataṃ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti saṃvasanti āvasanti parivasanti. Yathā agārikā gharesu vasanti, sāpattikā vā āpattīsu vasanti, sakilesā vā kilesesu vasanti; evameva santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā, te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṃ aññataraññataraṃ diṭṭhigataṃ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti saṃvasanti āvasanti parivasantīti – sakaṃ sakaṃ diṭṭhiparibbasānā.

Viggayha nānā kusalā vadantīti. Viggayhāti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā nānā vadanti vividhaṃ vadanti aññoññaṃ vadanti puthu [puthuṃ (sī.)] vadanti, na ekaṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. Kusalāti kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti – viggayha nānā kusalā vadanti.

Yo evaṃ jānāti sa vedi dhammanti. Yo imaṃ [idaṃ (sī. ka.)] dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ jānāti so dhammaṃ vedi aññāsi apassi paṭivijjhīti – yo evaṃ jānāti sa vedi dhammaṃ.

Idaṃ paṭikkosamakevalī soti. Yo imaṃ dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ paṭikkosati, akevalī so asamatto so aparipuṇṇo so hīno nihīno omako lāmako chatukko parittoti – idaṃ paṭikkosamakevalī so.

Tenāha so nimmito –

‘‘Sakaṃ sakaṃ diṭṭhiparibbasānā, viggayha nānā kusalā vadanti;

Yo evaṃ jānāti sa vedi dhammaṃ, idaṃ paṭikkosamakevalī so’’ti.

114.

Evampi viggayha vivādayanti, bālo paro akkusaloti cāhu;

Sacco nu vādo katamo imesaṃ, sabbeva hīme kusalāvadānā.

Evampiviggayha vivādayantīti. Evaṃ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā vivādayanti, kalahaṃ karonti, bhaṇḍanaṃ karonti, viggahaṃ karonti, vivādaṃ karonti, medhagaṃ karonti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi…pe… nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti – evampi viggayha vivādayanti.

Bālo paro akkusaloti cāhūti. Paro bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto akusalo avidvā avijjāgato aññāṇī avibhāvī duppaññoti, evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – bālo paro akkusaloti cāhu.

Sacco nu vādo katamo imesanti. Imesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ vādo katamo sacco taccho tatho bhūto yāthāvo aviparītoti – sacco nu vādo katamo imesaṃ.

Sabbeva hīme kusalāvadānāti. Sabbevime samaṇabrāhmaṇā kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti – sabbeva hīme kusalāvadānā.

Tenāha so nimmito –

‘‘Evampi viggayha vivādayanti, bālo paro akkusaloti cāhu;

Sacco nu vādo katamo imesaṃ, sabbeva hīme kusalāvadānā’’ti.



12. 小诤经解义
现在开始解说小诤经 -
113.
各自安住于己见，彼此争辩智者说；
若人如是知法者，诽谤他人非圆满。
"各自安住于己见"意为：有些沙门和婆罗门是持见者；他们在六十二种见解中，执取、把握、抓住、染着、执着其中某一种见解，以自己的见解而安住、共住、居住、栖息。就像在家

115.

Parassace dhammamanānujānaṃ, bālomako hoti nihīnapañño;

Sabbevabālā sunihīnapaññā, sabbevime diṭṭhiparibbasānā.

Parassa ce dhammamanānujānanti. Parassa dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ anānujānanto anānupassanto anānumananto anānumaññanto anānumodantoti – parassa ce dhammamanānujānaṃ.

Bālomakohoti nihīnapaññoti. Paro bālo hoti hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto, hīnapañño nihīnapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño parittapaññoti – bālomako hoti nihīnapañño.

Sabbeva bālā sunihīnapaññāti. Sabbevime samaṇabrāhmaṇā bālā hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittā, sabbeva hīnapaññā nihīnapaññā omakapaññā lāmakapaññā chatukkapaññā parittapaññāti – sabbeva bālā sunihīnapaññā.

Sabbevime diṭṭhiparibbasānāti. Sabbevime samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā; te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṃ aññataraññataraṃ diṭṭhigataṃ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti saṃvasanti āvasanti parivasanti. Yathā agārikā vā gharesu vasanti, sāpattikā vā āpattīsu vasanti, sakilesā vā kilesesu vasanti; evameva sabbevime samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā…pe… parivasantīti – sabbevime diṭṭhiparibbasānā.

Tenāha bhagavā –

‘‘Parassa ce dhammamanānujānaṃ, bālomako hoti nihīnapañño;

Sabbeva bālā sunihīnapaññā, sabbevime diṭṭhiparibbasānā’’ti.

116.

Sandiṭṭhiyā ceva navīvadātā,[cevanavevadātā (sī.), ce pana vivadātā (syā.)]saṃsuddhapaññā kusalā mutīmā;

Na tesaṃ koci parihīnapañño, diṭṭhī hi tesampi tathā samattā.

Sandiṭṭhiyā ceva navīvadātāti. Sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā anavīvadātā avodātā apariyodātā saṃkiliṭṭhā saṃkilesikāti – sandiṭṭhiyā ceva navīvadātā.

Saṃsuddhapaññākusalā mutīmāti. Suddhapaññā visuddhapaññā parisuddhapaññā vodātapaññā pariyodātapaññā. Atha vā suddhadassanā visuddhadassanā parisuddhadassanā vodātadassanā pariyodātadassanāti – saṃsuddhapaññā. Kusalāti kusalā paṇḍitā paññavanto iddhimanto ñāṇino vibhāvino medhāvinoti – saṃsuddhapaññā kusalā. Mutīmāti mutimā paṇḍitā paññavanto iddhimanto ñāṇino vibhāvino medhāvinoti – saṃsuddhapaññā kusalā mutīmā.

Tesaṃ na koci parihīnapaññoti. Tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ na koci hīnapañño nihīnapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño parittapañño atthi. Sabbeva seṭṭhapaññā visiṭṭhapaññā pāmokkhapaññā uttamapaññā pavarapaññāti – tesaṃ na koci parihīnapañño.

Diṭṭhī hi tesampi tathā samattāti. Tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ diṭṭhi tathā samattā samādinnā gahitā parāmaṭṭhā abhiniviṭṭhā ajjhositā adhimuttāti – diṭṭhī hi tesampi tathā samattā.

Tenāha bhagavā –

‘‘Sandiṭṭhiyā ceva navīvadātā, saṃsuddhapaññā kusalā mutīmā;

Tesaṃ na koci parihīnapañño, diṭṭhī hi tesampi tathā samattā’’ti.



115.
若不认可他人法，谓其愚昧智慧劣；
一切愚昧智慧劣，皆为安住己见者。
"若不认可他人法"意为：对他人的法、见、道路、修行之道，不认可、不观察、不同意、不赞同、不随喜。
"谓其愚昧智慧劣"意为：他人是愚昧的、低劣的、下等的、卑贱的、庸俗的、微小的，是智慧低劣的、智慧下等的、智慧卑贱的、智慧庸俗的、智慧微小的。
"一切愚昧智慧劣"意为：所有这些沙门和婆罗门都是愚昧的、低劣的、下等的、卑贱的、庸俗的、微小的，都是智慧低劣的、智慧下等的、智慧卑贱的、智慧庸俗的、智慧微小的。
"皆为安住己见者"意为：所有这些沙门和婆罗门都是持见者；他们在六十二种见解中，执取、把握、抓住、染着、执着其中某一种见解，以自己的见解而安住、共住、居住、栖息。就像在家人住在家中，有罪过者住于罪过中，有烦恼者住于烦恼中；同样地，所有这些沙门和婆罗门都是持见者......栖息。
世尊说：
"若不认可他人法，谓其愚昧智慧劣；
一切愚昧智慧劣，皆为安住己见者。"
116.
以己见解不清净，自谓清净智贤明；
彼等无人智慧劣，见解皆已得圆满。
"以己见解不清净"意为：以自己的见解、自己的忍可、自己的爱好、自己的主张而不清净、不洁白、不纯净，是染污的、杂染的。
"自谓清净智贤明"意为：清净的智慧、清澈的智慧、纯净的智慧、洁白的智慧、明净的智慧。或者是清净的见解、清澈的见解、纯净的见解、洁白的见解、明净的见解。"贤明"意为：贤明的、智者的、有智慧的、有神通的、有智识的、有觉悟的、有才智的。
"彼等无人智慧劣"意为：这些沙门和婆罗门中没有一个是智慧低劣的、智慧下等的、智慧卑贱的、智慧庸俗的、智慧微小的。他们全都是最上智慧、殊胜智慧、最胜智慧、最高智慧、最妙智慧。
"见解皆已得圆满"意为：这些沙门和婆罗门的见解如是圆满、执取、把握、染着、执着、耽著、信受。
世尊说：
"以己见解不清净，自谓清净智贤明；
彼等无人智慧劣，见解皆已得圆

117.

Na vāhametaṃ tathiyanti[tathivanti (syā.)]brūmi, yamāhu bālā mithu aññamaññaṃ;

Sakaṃ sakaṃ diṭṭhimakaṃsu saccaṃ, tasmā hi bāloti paraṃ dahanti.

Navāhametaṃ tathiyanti brūmīti. Nāti paṭikkhepo. Etanti ‘‘dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni nāhaṃ etaṃ tacchaṃ tathaṃ bhūtaṃ yāthāvaṃ aviparīta’’nti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti – na vāhametaṃ tathiyanti brūmi.

Yamāhu bālā mithu aññamaññanti. Mithūti dve janā, dve kalahakārakā, dve bhaṇḍanakārakā, dve bhassakārakā, dve vivādakārakā, dve adhikaraṇakārakā, dve vādino, dve sallapakā; te aññamaññaṃ bālo [bālato (sī. ka.) evamaññesu chappadesupi topaccayantavasena] hīno nihīno omako lāmako chatukko parittoti, evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – yamāhu bālā mithu aññamaññaṃ.

Sakaṃ sakaṃ diṭṭhimakaṃsu saccanti. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti – sakaṃ sakaṃ diṭṭhimakaṃsu saccaṃ. ‘‘Asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti…pe… ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti – sakaṃ sakaṃ diṭṭhimakaṃsu saccaṃ.

Tasmā hi bāloti paraṃ dahantīti. Tasmāti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānā paraṃ bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko parittoti dahanti passanti dakkhanti olokenti nijjhāyanti upaparikkhantīti – tasmā hi bāloti paraṃ dahanti.

Tenāha bhagavā –

‘‘Na vāhametaṃ tathiyanti brūmi, yamāhu bālā mithu aññamaññaṃ;

Sakaṃ sakaṃ diṭṭhimakaṃsu saccaṃ, tasmā hi bāloti paraṃ dahantī’’ti.

118.

Yamāhusaccaṃ tathiyanti eke, tamāhu aññepi[aññe (sī. ka.)]tucchaṃ musāti;

Evampi viggayha vivādayanti, kasmā na ekaṃ samaṇā vadanti.

Yamāhu saccaṃ tathiyanti eketi. Yaṃ dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ eke samaṇabrāhmaṇā ‘‘idaṃ saccaṃ tacchaṃ tathaṃ bhūtaṃ yāthāvaṃ aviparīta’’nti, evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – yamāhu saccaṃ tathiyanti eke.

Tamāhu aññepi tucchaṃ musātīti. Tameva dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ eke samaṇabrāhmaṇā ‘‘tucchaṃ etaṃ, musā etaṃ, abhūtaṃ etaṃ, alikaṃ etaṃ, ayāthāvaṃ eta’’nti, evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – tamāhu aññepi tucchaṃ musāti.

Evampiviggayha vivādayantīti. Evaṃ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā vivādayanti, kalahaṃ karonti, bhaṇḍanaṃ karonti, viggahaṃ karonti, vivādaṃ karonti , medhagaṃ karonti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi…pe… nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti – evampi viggayha vivādayanti.

Kasmāna ekaṃ samaṇā vadantīti. Kasmāti kasmā kiṃkāraṇā kiṃhetu kiṃpaccayā kiṃnidānā kiṃsamudayā kiṃjātikā kiṃpabhavā na ekaṃ vadanti nānā vadanti vividhaṃ vadanti aññoññaṃ [aññoññe (ka.)] vadanti puthu vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – kasmā na ekaṃ samaṇā vadanti.

Tenāha so nimmito –

‘‘Yamāhu saccaṃ tathiyanti eke, tamāhu aññepi tucchaṃ musāti;

Evampi viggayha vivādayanti, kasmā na ekaṃ samaṇā vadantī’’ti.



117.
我不说此为真实，愚者互相诽谤时；
各执己见为真理，因此视他为愚人。
"我不说此为真实"意为："不"是否定。"此"意为：我不说、不宣说、不教导、不安立、不开显、不分别、不显明、不说明这六十二种见解是真实的、如实的、如此的、真确的、不颠倒的。
"愚者互相诽谤时"意为："互相"是指两个人，两个争吵者，两个争执者，两个论诤者，两个争论者，两个诉讼者，两个辩论者，两个谈论者；他们互相说对方是愚昧的、低劣的、下等的、卑贱的、庸俗的、微小的，如是说、如是谈、如是语、如是明、如是述。
"各执己见为真理"意为："世界是常住，唯此为真，余皆虚妄"——各执己见为真理。"世界是非常住，唯此为真，余皆虚妄"......乃至......"如来死后非存在非不存在，唯此为真，余皆虚妄"——各执己见为真理。
"因此视他为愚人"意为：因此、因为这个理由、这个原因、这个缘由、这个根据，认为、见到、观察、注视、思考、考察他人是愚昧的、低劣的、下等的、卑贱的、庸俗的、微小的。
世尊说：
"我不说此为真实，愚者互相诽谤时；
各执己见为真理，因此视他为愚人。"
118.
有说真实如是者，他说虚假不实然；
如是执取而争论，为何沙门说不一？
"有说真实如是者"意为：一些沙门婆罗门说这法、见、道、行道"是真实的、如实的、如此的、真确的、不颠倒的"，如是说、如是谈、如是语、如是明、如是述。
"他说虚假不实然"意为：另一些沙门婆罗门说同一个法、见、道、行道是"空无的、虚假的、不真实的、不如实的、不真确的"，如是说、如是谈、如是语、如是明、如是述。
"如是执取而争论"意为：如是执取、把握、抓住、染着、执着而争论，制造争端，制造纷争，制造分裂，制造争执，制造诤论——"你不了解此法律......如果可能就解决吧"。
"为何沙门说不一"意为：为什么、以何因、以何缘、以何故、以何根据、以何生、以何起源，不说一致，说不同，说各异，说相互，说众多，如是说、如是谈、如是语、如是明、如是述。
化人说：
"有说真实如是者，他说虚假不实然；
如是执取而争论，为何沙门说不一？"

119.

Ekañhi saccaṃ na dutīyamatthi, yasmiṃ pajā no vivade pajānaṃ;

Nānā te saccāni sayaṃ thunanti, tasmā na ekaṃ samaṇā vadanti.

Ekañhi saccaṃ na dutīyamatthīti. Ekaṃ saccaṃ vuccati dukkhanirodho nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Atha vā ekaṃ saccaṃ vuccati – maggasaccaṃ, niyyānasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhīti – ekañhi saccaṃ na dutīyamatthi.

Yasmiṃpajā no vivade pajānanti. Yasminti yasmiṃ sacce. Pajāti sattādhivacanaṃ. Pajānanti [pajānaṃ (sī. ka.), pajā (syā.)] yaṃ saccaṃ pajānantā ājānantā vijānantā paṭivijānantā paṭivijjhantā na kalahaṃ kareyyuṃ, na bhaṇḍanaṃ kareyyuṃ, na viggahaṃ kareyyuṃ, na vivādaṃ kareyyuṃ, na medhagaṃ kareyyuṃ, kalahaṃ bhaṇḍanaṃ viggahaṃ vivādaṃ medhagaṃ pajaheyyuṃ, vinodeyyuṃ, byantiṃ kareyyuṃ [byantīkareyyuṃ (sī. syā.)], anabhāvaṃ gameyyunti – yasmiṃ pajā no vivade pajānaṃ.

Nānāte saccāni sayaṃ thunantīti. Nānā te saccāni sayaṃ thunanti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti sayaṃ thunanti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. ‘‘Asassato loko…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti sayaṃ thunanti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – nānā te saccāni sayaṃ thunanti.

Tasmā na ekaṃ samaṇā vadantīti. Tasmāti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānā na ekaṃ vadanti nānā vadanti vividhaṃ vadanti aññoññaṃ vadanti puthu vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – tasmā na ekaṃ samaṇā vadanti.

Tenāha bhagavā –

‘‘Ekañhi saccaṃ na dutīyamatthi, yasmiṃ pajā no vivade pajānaṃ;

Nānā te saccāni sayaṃ thunanti, tasmā na ekaṃ samaṇā vadantī’’ti.



119.
真理唯一无其二，若知此理众无诤；
各自宣说诸真理，沙门故而说不一。
"真理唯一无其二"意为：所说唯一真理即是苦的止息、涅槃。这就是一切行的平息、一切执着的舍离、渴爱的灭尽、离欲、止息、涅槃。或者，所说唯一真理是道谛、出离谛、导向苦灭之道、八支圣道，即：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定 - 这就是"真理唯一无其二"。
"若知此理众无诤"中："若"指在此真理中。"众"是对众生的称呼。"若知"意即若众生知道、了解、认识、通达、洞察此真理，就不会争吵、不会争论、不会斗争、不会诤论、不会争执，他们会舍弃、消除、终止、让争吵争论斗争诤论争执归于空无。
"各自宣说诸真理"意为：他们各自宣说、表述、讲述、阐明、宣称不同的真理。"世界是常住的，唯此为真，其他皆虚妄"，他们如此自行宣说、表述、讲述、阐明、宣称。"世界是无常的......如来死后既非存在亦非不存在，唯此为真，其他皆虚妄"，他们如此自行宣说、表述、讲述、阐明、宣称。
"沙门故而说不一"意为：因此、由于这个原因、这个缘由、这个因缘、这个根据，他们不说一种，而是说不同的、各种各样的、相互对立的、各异的，他们表述、讲述、阐明、宣称。
世尊如是说：
"真理唯一无其二，若知此理众无诤；
各自宣说诸真理，沙门故而说不一。"

120.

Kasmā nu saccāni vadanti nānā, pavādiyāse kusalāvadānā;

Saccāni sutāni bahūni nānā, udāhu te takkamanussaranti.

Kasmā nu saccāni vadanti nānāti. Kasmāti kasmā kiṃkāraṇā kiṃhetu kiṃpaccayā kiṃnidānā saccāni nānā [nānāni (ka.)] vadanti, vividhāni vadanti, aññoññāni vadanti, puthūni vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – kasmā nu saccāni vadanti nānā.

Pavādiyāse kusalāvadānāti. Pavādiyāseti vippavadantītipi pavādiyāse. Atha vā sakaṃ sakaṃ diṭṭhigataṃ pavadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti pavadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. ‘‘Asassato loko…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti pavadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. Kusalāvadānāti kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti – pavādiyāse kusalāvadānā.

Saccāni sutāni bahūni nānāti saccāni sutāni bahukāni nānāni vividhāni aññoññāni puthūnīti – saccāni sutāni bahūni nānā.

Udāhu te takkamanussarantīti udāhu takkena saṅkappena yāyanti nīyanti vuyhanti saṃharīyantīti . Evampi udāhu te takkamanussaranti. Atha vā takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃ paṭibhānaṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti. Evampi udāhu te takkamanussaranti.

Tenāha so nimmito –

‘‘Kasmā nu saccāni vadanti nānā, pavādiyāse kusalāvadānā;

Saccāni sutāni bahūni nānā, udāhu te takkamanussarantī’’ti.

121.

Na heva saccāni bahūni nānā, aññatra saññāya niccāni loke;

Takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā, saccaṃ musāti dvayadhammamāhu.

Na heva saccāni bahūni nānāti na heva saccāni bahukāni nānāni vividhāni aññoññāni puthūnīti – na heva saccāni bahūni nānā.

Aññatra saññāya niccāni loketi aññatra saññāya niccaggāhā ekaññeva saccaṃ loke kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyati – dukkhanirodho nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Atha vā ekaṃ saccaṃ vuccati maggasaccaṃ, niyyānasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhīti – aññatra saññāya niccāni loke.

Takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā, saccaṃ musāti dvayadhammamāhūti. Takkaṃ vitakkaṃ saṅkappaṃ takkayitvā vitakkayitvā saṅkappayitvā diṭṭhigatāni janenti sañjanenti nibbattenti abhinibbattenti. Diṭṭhigatāni janetvā sañjanetvā nibbattetvā abhinibbattetvā ‘‘mayhaṃ saccaṃ tuyhaṃ musā’’ti, evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā saccaṃ musāti dvayadhammamāhu.

Tenāha bhagavā –

‘‘Na heva saccāni bahūni nānā, aññatra saññāya niccāni loke;

Takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā, saccaṃ musāti dvayadhammamāhū’’ti.



120.
何故真理说不同？智者各自称善说；
真理闻者众不同，抑或随从己思虑？
"何故真理说不同"意为：为何、因何缘由、何种原因、何种根据而说不同的真理，说各种各样的、相互对立的、不同的真理，他们表述、讲述、阐明、宣称。
"智者各自称善说"中："称说"意即各自宣说，或者说他们各自宣说、讲述、阐明、表达自己的见解。"世界是常住的，唯此为真，其他皆虚妄"，他们如此宣说、讲述、阐明、表达。"世界是无常的......如来死后既非存在亦非不存在，唯此为真，其他皆虚妄"，他们如此宣说、讲述、阐明、表达。"称善说"意即称为善说、智者之说、坚固之说、如理之说、有因之说、有相之说、有据之说、有处之说，即他们各自的主张。
"真理闻者众不同"意即所闻真理众多、各异、不同、多样、互异。
"抑或随从己思虑"意即或者他们是否依循自己的思虑、构想而行进、引导、漂流、汇集。或者说他们讲述、阐明、表达、宣称依靠推理、经过深思、自己领悟的见解。
化人如是说：
"何故真理说不同？智者各自称善说；
真理闻者众不同，抑或随从己思虑？"
121.
真理实非众不同，世间常见除妄想；
依于思虑立见解，说此真实彼虚妄。
"真理实非众不同"意即真理实非众多、各异、不同、多样、互异。
"世间常见除妄想"意即除去妄想的常执外，世间所说唯一真理就是苦的止息、涅槃。这就是一切行的平息、一切执着的舍离、渴爱的灭尽、离欲、止息、涅槃。或者说唯一真理是道谛、出离谛、导向苦灭之道、八支圣道，即：正见......乃至......正定。
"依于思虑立见解，说此真实彼虚妄"意即：依靠思考、寻思、构想，思虑、寻思、构想之后产生、形成、出现、显现诸多见解。产生、形成、出现、显现诸多见解之后，他们说、讲述、阐明、表达"我说真实，你说虚妄"。
世尊如是说：
"真理实非众不同，世间常见除妄想；
依于思虑立见解，说此真实彼虚妄。"

122.

Diṭṭhesute sīlavate mute vā, ete ca[etesu (sī.)]nissāya vimānadassī;

Vinicchaye ṭhatvā pahassamāno, bālo paro akkusaloti cāha.

Diṭṭhesute sīlavate mute vā, ete ca nissāya vimānadassīti. Diṭṭhaṃ vā diṭṭhasuddhiṃ vā, sutaṃ vā sutasuddhiṃ vā, sīlaṃ vā sīlasuddhiṃ vā, vataṃ vā vatasuddhiṃ vā, mutaṃ vā mutasuddhiṃ vā nissāya upanissāya gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti – diṭṭhe sute sīlavate mute vā. Ete ca nissāya vimānadassīti. Na sammānetītipi vimānadassī. Atha vā domanassaṃ janetītipi vimānadassīti – diṭṭhe sute sīlavate mute vā ete ca nissāya vimānadassī.

Vinicchaye ṭhatvā pahassamānoti. Vinicchayā vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni. Diṭṭhivinicchaye vinicchayadiṭṭhiyā ṭhatvā patiṭṭhahitvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti – vinicchaye ṭhatvā. Pahassamānoti tuṭṭho hoti haṭṭho pahaṭṭho attamano paripuṇṇasaṅkappo. Atha vā dantavidaṃsakaṃ pahassamānoti – vinicchaye ṭhatvā pahassamāno.

Bālo paro akkusaloti cāhāti. Paro bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto akusalo avidvā avijjāgato aññāṇī avibhāvī amedhāvī duppaññoti, evamāha evaṃ katheti evaṃ bhaṇati evaṃ dīpayati evaṃ voharatīti – bālo paro akkusaloti cāha.

Tenāha bhagavā –

‘‘Diṭṭhe sute sīlavate mute vā, ete ca nissāya vimānadassī;

Vinicchaye ṭhatvā pahassamāno, bālo paro akkusaloti cāhā’’ti.

123.

Yeneva bāloti paraṃ dahāti, tenātumānaṃ kusaloti cāha;

Sayamattanā so kusalāvadāno, aññaṃ vimāneti tadeva pāva.

Yeneva bāloti paraṃ dahātīti. Yeneva hetunā yena paccayena yena kāraṇena yena pabhavena paraṃ bālato hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dahati passati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti – yeneva bāloti paraṃ dahāti.

Tenātumānaṃkusaloti cāhāti. Ātumāno vuccati attā. Sopi teneva hetunā tena paccayena tena kāraṇena tena pabhavena attānaṃ ahamasmi kusalo paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti – tenātumānaṃ kusaloti cāha.

Sayamattanā so kusalāvadānoti. Sayameva attānaṃ kusalavādo paṇḍitavādo thiravādo ñāyavādo hetuvādo lakkhaṇavādo kāraṇavādo ṭhānavādo sakāya laddhiyāti – sayamattanā so kusalāvadāno.

Aññaṃvimāneti tadeva pāvāti. Na sammānetītipi aññaṃ vimāneti. Atha vā domanassaṃ janetītipi aññaṃ vimāneti. Tadeva pāvāti tadeva taṃ diṭṭhigataṃ pāvadati ‘‘itipāyaṃ puggalo micchādiṭṭhiko viparītadassano’’ti – aññaṃ vimāneti tadeva pāvada.

Tenāha bhagavā –

‘‘Yeneva bāloti paraṃ dahāti, tenātumānaṃ kusaloti cāha;

Sayamattanā so kusalāvadāno, aññaṃ vimāneti tadeva pāvā’’ti.



122.
见闻戒行与觉知，依此生起轻慢见；
立于判断笑自得，说他愚痴不善巧。
"见闻戒行与觉知，依此生起轻慢见"意为：依靠、凭借、执取、执著、坚持于见或见的清净、闻或闻的清净、戒或戒的清净、禁制或禁制的清净、觉知或觉知的清净。"生起轻慢见"意即不恭敬他人，或者说引生不悦。
"立于判断笑自得"中："判断"指六十二种见解。"立于判断"即站立于、安住于、执取于、执著于、坚持于见的判断、判断的见解。"笑自得"意即欢喜、欢悦、愉悦、满意、如愿以偿。或者说露齿而笑。
"说他愚痴不善巧"意即说、讲述、阐明、表达"他人是愚者、低劣、卑贱、下等、粗劣、微小、渺小、不善巧、无智、无明、无知、不明晰、愚钝、无慧"。
世尊如是说：
"见闻戒行与觉知，依此生起轻慢见；
立于判断笑自得，说他愚痴不善巧。"
123.
因何说他为愚者，即说自己为善巧；
自称善说生慢心，轻视他人复宣说。
"因何说他为愚者"意即以何因、何缘、何理由、何根据而视、看、观察、省察、审察他人为愚者、低劣、卑贱、下等、粗劣、微小、渺小。
"即说自己为善巧"中："自己"即指我。他也以同样的因、同样的缘、同样的理由、同样的根据而说"我是善巧者、智者、有慧者、觉者、有智者、明晰者、有智慧者"。
"自称善说生慢心"意即自称是善说者、智者说、坚固说、如理说、有因说、有相说、有据说、有处说，即他们各自的主张。
"轻视他人复宣说"意即不恭敬他人，或者说引生他人不悦。"复宣说"即宣说、宣称那个见解说"此人是邪见者、见解颠倒者"。
世尊如是说：
"因何说他为愚者，即说自己为善巧；
自称善说生慢心，轻视他人复宣说。"

124.

Atisāradiṭṭhiyāso samatto, mānena matto paripuṇṇamānī;

Sayameva sāmaṃ manasābhisitto, diṭṭhī hi sā tassa tathā samattā.

Atisāradiṭṭhiyā so samattoti. Atisāradiṭṭhiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni. Kiṃkāraṇā atisāradiṭṭhiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni? Sabbā tā diṭṭhiyo kāraṇātikkantā lakkhaṇātikkantā ṭhānātikkantā, taṃkāraṇā atisāradiṭṭhiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni. Sabbāpi diṭṭhiyo atisāradiṭṭhiyo [sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā (syā.)]. Kiṃkāraṇā sabbāpi diṭṭhiyo vuccanti atisāradiṭṭhiyo? Te [tā (ka.)] aññamaññaṃ atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā diṭṭhigatāni janenti sañjanenti nibbattenti abhinibbattenti, taṃkāraṇā sabbāpi diṭṭhiyo vuccanti atisāradiṭṭhiyo. Atisāradiṭṭhiyā so samattoti. Atisāradiṭṭhiyā samatto paripuṇṇo anomoti – atisāradiṭṭhiyā so samatto.

Mānena matto paripuṇṇamānīti. Sakāya diṭṭhiyā diṭṭhimānena matto pamatto ummatto atimattoti – mānena matto. Paripuṇṇamānīti paripuṇṇamānī samattamānī anomamānīti – mānena matto paripuṇṇamānī.

Sayameva sāmaṃ manasābhisittoti. Sayameva attānaṃ cittena abhisiñcati ‘‘ahamasmi kusalo paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī’’ti – sayameva sāmaṃ manasābhisitto.

Diṭṭhī hi sā tassa tathā samattāti. Tassa sā diṭṭhi tathā samattā samādinnā gahitā parāmaṭṭhā abhiniviṭṭhā ajjhositā adhimuttāti – diṭṭhī hi sā tassa tathā samattā.

Tenāha bhagavā –

‘‘Atisāradiṭṭhiyā so samatto, mānena matto paripuṇṇamānī;

Sayameva sāmaṃ manasābhisitto, diṭṭhī hi sā tassa tathā samattā’’ti.

125.

Parassace hi vacasā nihīno, tumo sahā hoti nihīnapañño;

Athace sayaṃ vedagū hoti dhīro, na koci bālo samaṇesu atthi.

Parassace hi vacasā nihīnoti parassa ce vācāya vacanena ninditakāraṇā garahitakāraṇā upavaditakāraṇā paro bālo hoti hīno nihīno omako lāmako chatukko parittoti – parassa ce hi vacasā nihīno. Tumo sahā hoti nihīnapaññoti. Sopi teneva sahā hoti hīnapañño nihīnapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño parittapaññoti – tumo sahā hoti nihīnapañño.

Atha ce sayaṃ vedagū hoti dhīroti atha ce sayaṃ vedagū hoti dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti – atha ce sayaṃ vedagū hoti dhīro.

Na koci bālo samaṇesu atthīti. Samaṇesu na koci bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto atthi, sabbeva seṭṭhapaññā [aggapaññā seṭṭhapaññā (syā.)] visiṭṭhapaññā pāmokkhapaññā uttamapaññā pavarapaññāti – na koci bālo samaṇesu atthi.

Tenāha bhagavā –

‘‘Parassa ce hi vacasā nihīno, tumo sahā hoti nihīnapañño;

Atha ce sayaṃ vedagū hoti dhīro, na koci bālo samaṇesu atthī’’ti.



124.
邪见极度已圆满，慢心醉狂满骄慢；
自心灌顶自加持，如是见解已圆满。
"邪见极度已圆满"中："邪见"指六十二种见解。为何称六十二种见解为邪见？因为这些见解都超越了理由、超越了特征、超越了根据，故称六十二种见解为邪见。一切见解都是邪见。为何说一切见解都是邪见？因为他们互相超越、完全超越、跨越而产生、形成、出现、显现见解，因此说一切见解都是邪见。"邪见极度已圆满"意即在邪见上完满、圆满、无缺。
"慢心醉狂满骄慢"意即：因自己的见解、见解的傲慢而陶醉、沉醉、狂醉、过度陶醉。"满骄慢"即慢心圆满、慢心具足、慢心无缺。
"自心灌顶自加持"意即：自己以心灌顶自己说"我是善巧者、智者、有慧者、觉者、有智者、明晰者、有智慧者"。
"如是见解已圆满"意即：他的那个见解如是圆满、执取、执著、坚持、执着、确信。
世尊如是说：
"邪见极度已圆满，慢心醉狂满骄慢；
自心灌顶自加持，如是见解已圆满。"
125.
若因他语成卑劣，则彼智慧同卑劣；
若自成就智慧者，沙门之中无愚人。
"若因他语成卑劣"意即：如果因他人的言语、话语、责难的缘由、呵斥的缘由、诽谤的缘由而他人成为愚者、低劣、卑贱、下等、粗劣、微小、渺小。
"则彼智慧同卑劣"意即：他也因此同样成为劣慧、下劣慧、低等慧、粗劣慧、微小慧、渺小慧者。
"若自成就智慧者"意即：如果自己成为明智者、智者、有慧者、觉者、有智者、明晰者、有智慧者。
"沙门之中无愚人"意即：在沙门中没有愚者、低劣、卑贱、下等、粗劣、微小、渺小者，全都是最上慧、殊胜慧、最胜慧、最上慧、最妙慧者。
世尊如是说：
"若因他语成卑劣，则彼智慧同卑劣；
若自成就智慧者，沙门之中无愚人。"

126.

Aññaṃito yābhivadanti dhammaṃ, aparaddhā suddhimakevalī te;

Evampi titthyā puthuso vadanti, sandiṭṭhirāgena hi tebhirattā.

Aññaṃ ito yābhivadanti dhammaṃ, aparaddhā suddhimakevalī teti. Ito aññaṃ dhammaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ ye abhivadanti, te suddhimaggaṃ visuddhimaggaṃ parisuddhimaggaṃ vodātamaggaṃ pariyodātamaggaṃ viraddhā aparaddhā khalitā galitā aññāya aparaddhā akevalī te, asamattā te, aparipuṇṇā te, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittāti – aññaṃ ito yābhivadanti dhammaṃ, aparaddhā suddhimakevalī te.

Evampi titthyā puthuso vadantīti. Titthaṃ vuccati diṭṭhigataṃ. Titthiyā vuccanti diṭṭhigatikā. Puthudiṭṭhiyā puthudiṭṭhigatāni vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – evampi titthyā puthuso vadanti.

Sandiṭṭhirāgena hi tebhirattāti. Sakāya diṭṭhiyā diṭṭhirāgena rattā abhirattāti – sandiṭṭhirāgena hi tebhirattā.

Tenāha bhagavā –

‘‘Aññaṃ ito yābhivadanti dhammaṃ, aparaddhā suddhimakevalī te;

Evampi titthyā puthuso vadanti, sandiṭṭhirāgena hi tebhirattā’’ti.

127.

Idheva suddhiṃ iti vādayanti, nāññesu dhammesu visuddhimāhu;

Evampi titthyā puthuso niviṭṭhā, sakāyane tattha daḷhaṃ vadānā.

Idheva suddhiṃ iti vādayantīti. Idha suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. ‘‘Sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti idha suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ, muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. ‘‘Asassato loko…pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti idha suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti – idheva suddhiṃ iti vādayanti.

Nāññesu dhammesu visuddhimāhūti. Attano satthāraṃ dhammakkhānaṃ gaṇaṃ diṭṭhiṃ paṭipadaṃ maggaṃ ṭhapetvā sabbe paravāde khipanti ukkhipanti parikkhipanti. ‘‘So satthā na sabbaññū, dhammo na svākkhāto, gaṇo na suppaṭipanno, diṭṭhi na bhaddikā, paṭipadā na supaññattā, maggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā, mutti vā vimutti vā parimutti vā, natthettha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā, muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittā’’ti, evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – nāññesu dhammesu visuddhimāhu.

Evampi titthyā puthuso niviṭṭhāti. Titthaṃ vuccati diṭṭhigataṃ. Titthiyā vuccanti diṭṭhigatikā. Puthudiṭṭhiyā [puthutitthiyā (sī. ka.) purimagāthāya pāṭhabhedo natthi] puthudiṭṭhigatesu niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti – evampi titthyā puthuso niviṭṭhā.

Sakāyane tattha daḷhaṃ vadānāti. Dhammo sakāyanaṃ, diṭṭhi sakāyanaṃ, paṭipadā sakāyanaṃ, maggo sakāyanaṃ, sakāyane daḷhavādā thiravādā balikavādā avaṭṭhitavādāti – sakāyane tattha daḷhaṃ vadānā.

Tenāha bhagavā –

‘‘Idheva suddhiṃ iti vādayanti, nāññesu dhammesu visuddhimāhu;

Evampi titthyā puthuso niviṭṭhā, sakāyane tattha daḷhaṃ vadānā’’ti.



126.
异于此说他正法，失去清净非圆满；
外道如是众异说，执著自见生爱染。
"异于此说他正法，失去清净非圆满"意为：凡是宣说异于此处的法、见、道路、途径的人，他们错失、违背、偏离、脱离了清净道、清净途径、遍净道、清白道、极净道，他们非圆满、不完整、不圆满，是低劣、卑贱、下等、粗劣、微小、渺小的。
"外道如是众异说"中："外道处"指见解。"外道"指持见者。他们说、讲述、阐明、表达众多见解、众多见处。
"执著自见生爱染"意即：他们对自己的见解、见的贪爱而染着、深染。
世尊如是说：
"异于此说他正法，失去清净非圆满；
外道如是众异说，执著自见生爱染。"
127.
唯此清净他们说，不说他法有清净；
外道如是众安住，各自坚持己主张。
"唯此清净他们说"意即：他们说、讲述、阐明、表达此处有清净、遍净、极净、解脱、解放、完全解脱。"世界是常住的，唯此为真，其他皆虚妄"，他们如此说、讲述、阐明、表达此处有清净、遍净、极净、解脱、解放、完全解脱。"世界是无常的......如来死后既非存在亦非不存在，唯此为真，其他皆虚妄"，他们如此说、讲述、阐明、表达此处有清净、遍净、极净、解脱、解放、完全解脱。
"不说他法有清净"意即：除了自己的导师、法说、团体、见解、道路、途径外，他们诽谤、排斥、拒绝所有其他说法。他们说、讲述、阐明、表达："那位导师非一切知，法非善说，团体非善行，见解不正确，道路非善立，途径不出离，此中无清净、遍净、极净、解脱、解放、完全解脱，此中无人清净、遍净、极净、解脱、解放、完全解脱，他们是低劣、卑贱、下等、粗劣、微小、渺小的。"
"外道如是众安住"中："外道处"指见解。"外道"指持见者。他们安住、确立、依止、趋向、执着、确信于众多见解、众多见处。
"各自坚持己主张"意即：法是己主张，见是己主张，道路是己主张，途径是己主张，对己主张他们说法坚固、说法稳固、说法有力、说法确立。
世尊如是说：
"唯此清净他们说，不说他法有清净；
外道如是众安住，各自坚持己主张。"

128.

Sakāyane vāpi daḷhaṃ vadāno, kamettha[kaṃ tattha (sī. ka.)]bāloti paraṃ daheyya;

Sayaṃva[sayameva (syā.)]so medhagamāvaheyya, paraṃ vadaṃ bālamasuddhidhammaṃ.

Sakāyanevāpi daḷhaṃ vadānoti. Dhammo sakāyanaṃ, diṭṭhi sakāyanaṃ, paṭipadā sakāyanaṃ, maggo sakāyanaṃ, sakāyane daḷhavādo thiravādo balikavādo avaṭṭhitavādoti – sakāyane vāpi daḷhaṃ vadāno.

Kametthabāloti paraṃ daheyyāti. Etthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā paraṃ bālato hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato kaṃ daheyya kaṃ passeyya kaṃ dakkheyya kaṃ olokeyya kaṃ nijjhāyeyya kaṃ upaparikkheyyāti – kamettha bāloti paraṃ daheyya.

Sayaṃvaso medhagamāvaheyya, paraṃ vadaṃ bālamasuddhidhammanti. Paro bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto asuddhidhammo avisuddhidhammo aparisuddhidhammo avodātadhammoti – evaṃ vadanto evaṃ kathento evaṃ bhaṇanto evaṃ dīpayanto evaṃ voharanto sayameva kalahaṃ bhaṇḍanaṃ viggahaṃ vivādaṃ medhagaṃ āvaheyya samāvaheyya āhareyya samāhareyya ākaḍḍheyya samākaḍḍheyya gaṇheyya parāmaseyya abhiniviseyyāti – sayaṃva so medhagamāvaheyya paraṃ vadaṃ bālamasuddhidhammaṃ.

Tenāha bhagavā –

‘‘Sakāyane vāpi daḷhaṃ vadāno, kamettha bāloti paraṃ daheyya;

Sayaṃva so medhagamāvaheyya, paraṃ vadaṃ bālamasuddhidhamma’’nti.



128.
坚持己见立己说，何人视他为愚者；
自招诤论起纷争，说他愚昧不清净。
"坚持己见立己说"意即：法是己见，见是己见，道路是己见，途径是己见，对己见说法坚固、说法稳固、说法有力、说法确立。
"何人视他为愚者"意即：在此自己的见解中、自己的认可中、自己的爱好中、自己的主张中，他将谁视为、将谁看作、将谁观察、将谁注视、将谁思考、将谁审察为愚者、低劣、卑贱、下等、粗劣、微小、渺小者？
"自招诤论起纷争，说他愚昧不清净"意即：当他这样说、这样讲述

129.

Vinicchaye ṭhatvā sayaṃ pamāya, uddhaṃsa[uddhaṃ so (syā.)]lokasmiṃ vivādameti;

Hitvāna sabbāni vinicchayāni, na medhagaṃ kubbati jantu loke.

Vinicchayeṭhatvā sayaṃ pamāyāti. Vinicchayā vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni. Vinicchayadiṭṭhiyā ṭhatvā patiṭṭhahitvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā vinicchaye ṭhatvā. Sayaṃ pamāyāti sayaṃ pamāya paminitvā. ‘‘Ayaṃ satthā sabbaññū’’ti sayaṃ pamāya paminitvā, ‘‘ayaṃ dhammo svākkhāto… ayaṃ gaṇo suppaṭipanno… ayaṃ diṭṭhi bhaddikā… ayaṃ paṭipadā supaññattā… ayaṃ maggo niyyāniko’’ti sayaṃ pamāya paminitvāti – vinicchaye ṭhatvā sayaṃ pamāya.

Uddhaṃsa lokasmiṃ vivādametīti. Uddhaṃso vuccati anāgataṃ. Attano vādaṃ uddhaṃ ṭhapetvā sayameva kalahaṃ bhaṇḍanaṃ viggahaṃ vivādaṃ medhagaṃ eti upeti upagacchati gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti. Evampi uddhaṃsa lokasmiṃ vivādameti. Atha vā aññena uddhaṃ vādena saddhiṃ kalahaṃ karoti bhaṇḍanaṃ karoti viggahaṃ karoti vivādaṃ karoti medhagaṃ karoti – ‘‘na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi…pe… nibbeṭhehi vā sace pahosī’’ti. Evampi uddhaṃsa lokasmiṃ vivādameti.

Hitvānasabbāni vinicchayānīti. Vinicchayā vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni. Diṭṭhivinicchayā sabbe vinicchaye [sabbā vinicchitadiṭṭhiyo (syā.), sabbā vinicchayadiṭṭhiyo (ka.)] hitvā cajitvā pariccajitvā jahitvā pajahitvā vinodetvā byantiṃ karitvā anabhāvaṃ gametvāti – hitvāna sabbāni vinicchayāni.

Na medhagaṃ kubbati jantu loketi. Na kalahaṃ karoti, na bhaṇḍanaṃ karoti, na viggahaṃ karoti, na vivādaṃ karoti, na medhagaṃ karoti. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘evaṃ vimuttacitto kho, aggivessana, bhikkhu na kenaci saṃvadati, na kenaci vivadati, yañca loke vuttaṃ tena ca voharati aparāmasa’’nti. Jantūti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo. Loketi apāyaloke…pe… āyatanaloketi – na medhagaṃ kubbati jantu loketi.

Tenāha bhagavā –

‘‘Vinicchaye ṭhatvā sayaṃ pamāya, uddhaṃsa lokasmiṃ vivādameti;

Hitvāna sabbāni vinicchayāni, na medhagaṃ kubbati jantu loke’’ti.


129.
立于判断自量度，世上升起诸诤论；
舍弃一切诸判断，世间众生不起诤。
"立于判断自量度"中："判断"指六十二种见解。"立于判断"即站立于、安住于、执取、执著、坚持于判断见解。"自量度"即自己衡量、判定："此导师是一切知者"，如此自己衡量、判定，"此法善说......此团体善行......此见解正确......此道路善立......此途径出离"，如此自己衡量、判定。
"世上升起诸诤论"中："升起"指未来。将自己的论说置于上位，自己引生、趋向、趋入、执取、执著、坚持争吵、争论、争执、诤论、纷争。这是"世上升起诸诤论"的一种解释。或者说与他人的高论相争吵、相争论、相争执、相诤论、相纷争："你不了解此法律......若能则自解说"。这也是"世上升起诸诤论"的解释。
"舍弃一切诸判断"中："判断"指六十二种见解。舍弃、放弃、遗弃、断除、舍断、驱除、终止、让一切见的判断归于空无。
"世间众生不起诤"意即：不制造争吵、不制造争论、不制造争执、不制造诤论、不制造纷争。如世尊所说："阿耆毗沙，如是心解脱的比丘不与任何人共论，不与任何人诤论，对世间所说之事，他只是应用而不执著。""众生"即有情、人、人类、补特伽罗、生命、生者、人、个体、人类。"世间"即地狱世间......乃至......处所世间。
世尊如是说：
"立于判断自量度，世上升起诸诤论；
舍弃一切诸判断，世间众生不起诤。";

Cūḷaviyūhasuttaniddeso dvādasamo.

蛇经诠注第十二完。
[注：这是一个结尾语句，表示《小广解经》注释第十二篇完结。"Cūḷaviyūhasuttaniddeso dvādasamo"直译为"小广解经诠注第十二"。]


